Przedszkolak i prawa dziecka

Potrzeba otoczenia dziecka szczególną troską została po raz pierwszy wyrażona w Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka w 1924 roku, to był pierwszy dokument w dziejach ludzkości o prawach dziecka. Potem były kolejne – Międzynarodowe Pakty Praw Obywatelskich i Politycznych, statuty oraz dokumenty wyspecjalizowanych agencji i międzynarodowych organizacji zajmujących się zapewnieniem dobrobytu dzieciom. Mając powyższe na uwadze Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 roku przyjęło KONWENCJĘ O PRAWACH DZIECKA.

Warto wiedzieć, że katalog praw w Konwencji obejmuje:

Prawa i wolności osobiste:

• Prawo do życia i rozwoju – dziecko przebywające w placówce powinno mieć zagwarantowane warunki sprzyjające rozwojowi;
• Prawo do identyczności – znaczy tyle, iż dorośli powinni dziecko szanować, dawać mu wolność (np. w decyzjach, a także w traktowaniu – tzn. nie ograniczać go). Maluch ma też prawo godności i nietykalności;
• Prawo do swobody myśli, sumienia i wyznania – każde dziecko może w sposób swobodny wyrażać swoje myśli, wyznawać dowolną religię o postępować zgodnie z sumieniem;
• Prawo do wyrażania własnych poglądów i występowania w sprawach dziecka dotyczących, w postępowaniu Administracyjnym i sądowym – przedstawiciele organów administracyjno sądowych mają obowiązek wysłuchać dziecko w sprawach, które go dotyczą;
• Prawo do wolności od przemocy fizycznej lub psychicznej, wyzysku, nadużyć seksualnych i wszelkiego okrucieństwa – nikt nie ma prawa znęcać się nad dzieckiem fizycznie, psychicznie, nadużywać seksualnie, wyzyskiwać czy znęcać się nad nim;

Prawa socjalne:

• Prawo do ochrony zdrowia – dorośli mają obowiązek dbać o zdrowie fizyczne i psychiczne dziecka;
• Prawo do wypoczynku i czasu wolnego – personel przedszkolny ma obowiązek organizować zajęcia tak, aby w ich trakcie znalazł się czas wolny związany z decyzjami dziecka jak go wykorzystać. Istotne jest także aby przedszkolak mógł wypocząć.

Prawa kulturalne:

• Prawo do korzystania z dóbr kultury – dziecko powinno mieć zapewniony dostęp do kultury, która jest nieodłącznym aspektem rozwoju;
• Prawo do informacji – informacje ze świata na jego temat mają wpływ na kształtowanie się świadomości młodego człowieka. Dziecko ma prawo do ich poznawania o korzystania z nich w sposób dla siebie dobry. Zadaniem dorosłych w tym przypadku jest selekcja informacji dostosowanych do wieku i możliwości intelektualnych dziecka;
• Prawo do znajomości praw – dorośli nie mają prawa zatajać przed dzieckiem informacji dotyczących ich praw. Dzieci powinny mieć ich świadomość i umieć z nich korzystać.

Dorośli często obawiają się, że dzieci znając swoje prawa mogą się buntować. Płynie to głównie z lęku, że mogliby utracić kontrolę w wychowaniu. Dziecko może być odpowiedzialne za siebie na miarę swoich możliwości, ostatecznie jednak decyduje dorosły. Ważne jest, aby dziecko było mądrze wychowywane do stopniowego, samodzielnego podejmowania decyzji mając jednocześnie obowiązki i ograniczenia, bo przecież:

• to, że ja mogę korzystać bezpiecznie z zabawek oznacza że inni też,
• to, że nikt nie może niszczyć mojego wytworu oznacza że ja tez nie niszczę dzieł kolegów
• to, że ja sam pracuję wolniej oznacza że inni też mogą i nie należy się z nich śmiać
• mogę powiedzieć co myślę i jestem wysłuchany – sam słucham co mówią inni.

Wprowadzanie praw dziecka w przedszkolu realizowane jest przez zajęcia i zabawy organizowane przez nauczyciela, odwoływanie się do poszczególnych praw w sytuacjach naturalnych.

Dzieci tworzą symbole graficzne swoich praw, wzorów zachowań, w konsekwencji takich działań powstały graficzno – tekstowe Kodeksy Praw Dziecka.

O prawach Dziecka

tekst: M. Brykczyński

Niech się wreszcie każdy dowie
I rozpowie w świecie całym
Że dziecko to także człowiek
Tyle że jeszcze mały.
Dlatego ludzie uczeni
Którym za to należą się brawa
Chcąc wielu dzieci los odmienić
Spisali dla was mądre prawa
Spróbujcie dobrze zapamiętać:
Nikt mnie siłą nie ma prawa zmuszać do niczego
A szczególnie do zrobienia czegoś niedobrego.
Mogę uczyć się wszystkiego co mnie zaciekawi
I mam prawo sam wybierać, z kim się bawić.
Nikt nie może mnie poniżać, krzywdzić, bić, wyzywać
I każdego mogę zawsze na ratunek wzywać.
Jeśli mama albo tata już nie mieszka z nami
Nikt nie może mi zabronić spotkać ich czasami.
Nikt nie może moich listów czytać bez pytania
Mam też prawo do tajemnic i własnego zdania.
Mogę żądać aby każdy uznał moje prawa
A gdy różnię się od innych, to jest moja sprawa.
Tak się tu w wiersze poukładały
Prawa dla dzieci na całym świecie
Byście w potrzebie z nich korzystały
Najlepiej jak umiecie.

Nasze przedszkolaki znają powyższy wiersz, rozumieją pojęcie „prawo”, odwołują się do graficzno - tekstowych Kodeksów w różnych sytuacjach naturalnych. Zauważa się, że znajomość swoich praw rozwija poczucie szacunku dla siebie i innych pod warunkiem jednoczesnego informowania dzieci o ich obowiązkach.